روند پایان جنگ (۱)
نویسنده: محمد درودیان
تاریخ جنگ در دشوارترین و شگفتانگیزترین سال خود، به اعلام متارکه از سوی حضرت امام (رحمه الله علیه) انجامید .
نوشته زیر بخشی ازجلد چهارم کتاب تحلیلی سید محمد درودیان است که با عنوان روند پایان جنگ از سوی دفتر تحقیقات جنگ سپاه پاسداران منتشر شده است.
ایران پس از عملیات رمضان، به دلیل تغییر اوضاع سیاسی – نظامی، گزینه دیگری جز ادامه جنگ و کسب پیروزی نظامی نداشت. نتیجه عملیات رمضان ایران را در موقعیت دشواری قرار داد؛ زیرا برتری سیاسی – نظامی و روانی ناشی از فتح خرمشهر را از دست داد و در عین حال امتیاز مهمی در اختیار نداشت تا متکی بر آن برای اتمام جنگ اقدام نماید. در عین حال، نتیجه عملیات رمضان نشان داد پیشروی در منطقه شرق بصره و کسب پیروزی بسیار دشوار است. بعدها وفیق سامرایی نیز در تحلیل خود از عملیات رمضان و تاثیر آن بر ایران نوشت: «نبردهای اول شرق بصره در هر پنج مرحله آن، این احساس را در ایرانیها به وجود آورد که باید به مناطق دیگر جبهههای جنگ بیندیشند تا ضمن کاهش زیانهایشان، نیروهای ما را در مناطق عملیاتی دیگر پراکنده سازند و شرایط لازم برای غافلگیری هم فراهم آید».
ضرورت کسب پیروزی با انتخاب منطقه جدید به سلسله مباحثی برای «تعیین استراتژی جنگ» منجر شد. در این روند، به تجزیه و تحلیل عملیات رمضان و علت ناکامی در مقایسه با مرحله قبل آن توجه شد. شهید صیاد شیرازی، فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، در یکی از جلسات درباره عملیات رمضان به نکاتی اشاره میکند که مهم است. وی میگوید: «ما در شروع عملیات رمضان، عملیاتی درخور جمهوری اسلامی آغاز کردیم که دشمن را کاملا متزلزل کرد، اما بعد کمکم عملیات ما ضعیف شد. هر چه زمان جلو میرفت کارمان محدودتر میشد. در آخر دیگر طوری شده بود که پیشنهادها روی دو مثلث دور میزد»(۱). ایشان سپس چنین نتیجه میگیرد: «این نشان میداد که ما همچنان برای جنگ استقامت داریم و میخواهیم ادامه دهیم ولی توان ما و آن امکاناتی که داشتیم جوابگوی آن حرکتی که باید به هدف برسد، نیست».
در یکی دیگر از همین جلسات آقای رضایی، فرمانده وقت سپاه، با توجه به جابهجایی نیروهای دشمن به منطقه معتقد بود که «دیر جنبیدیم» و «باید یک هفته زودتر عمل میکردیم». شهید باقری، جانشین فرماندهی وقت نیروی زمینی سپاه نیز معتقد بود ما از دشمن عقب افتادیم و به گفته آقای رضایی «هر چه تلاش کردیم، نتوانستیم جبران کنیم». شهید باقری معتقد بود تردید در ادامه دادن یا توقف جنگ در نتیجه عملیات رمضان موثر بوده است.
آقای رضایی با این توضیح اضافه میکند که «حادثه لبنان هم موثر بود» و نتیجه میگیرد «باید این را خدمت امام بگوییم». بعدها آقای رضایی نتیجه عملیات رمضان را جمعبندی میکند و میگوید: «توان دشمن از عملیات طریقالقدس افزایش یافت و در عملیات رمضان به ثمر نشست. ما در این زمینه نمیتوانستیم بر دشمن غلبه کنیم ولی این موضوع را متوجه نشده بودیم. ما در عملیات رمضان در تاکتیک و مکان دشمن را غافلگیر نکردیم و در زمان جای بحث دارد! تلفات سنگین بر دشمن وارد کردیم ولی دور عملیات مانند گذشته در دست ما نبود و بعد هم به عملیات محدود روی آوردیم».
آقای رضایی ضمن تجزیه و تحلیل عملیات رمضان، برای استفاده از نتایج این عملیات در طراحی استراتژی جدید معتقد است: «چند مسئله اساسی ما به نام اصول جنگ که در تمام عملیاتها از آن استفاده میکردیم برای دشمن لو رفته است. مثلا دشمن میداند ما در شب حمله میکنیم، ما متکی به موانع طبیعی یا مصنوعی (احداث خاکریز) هستیم، ما در روز کاری از دستمان ساخته نیست، ما با تکیه بر نیروی پیاده حمله میکنیم؛ بنابراین باید فکر کنیم و اصول جدیدی طراحی کنیم».
در جلسه مشترک ارتش و سپاه پس از بررسی عملیات رمضان به این نتیجه رسیدند که برای تضمین موفقیت باید:
۱- زمان و فرصت کافی برای طرحریزی پیشبینی شود (حداقل دو ماه).
۲- افزایش توان انجام پذیرد.
۳- به تجهیزات مناسب شامل تانک، نفربر و لودر و بولدوزر توجه شود.
در حالی که با تجزیه و تحلیل عملیات رمضان ضرورتهای نظامی از جمله تغییر در تاکتیکها و انتخاب زمین مناسب برای کسب پیروزی نظامی پیگیری میشد، ضرورتهای سیاسی برای اجرای عملیات و کسب پیروزی، روند تصمیمگیری را تشدید و تسریع میکرد. با توجه به اینکه هدف کلی جنگ تنبیه متجاوز و سقوط صدام بود در سلسله مباحثی که برای پاسخ دادن به استراتژی جنگ و تعیین سرنوشت آن انجام شد این موضوع روشن شد که منطقه جنوب از نظر سیاسی و استراتژیک حائز اهمیت است و میتواند اهداف جنگ را تامین کند به ویژه اینکه اگر بتوانیم بصره را تصرف کنیم، تاثیر سیاسی آن فوقالعاده خواهد بود. در عین حال، برای افزایش توان و کسب زمان، میتوان برخی عملیاتهای محدود در سایر مناطق به ویژه در منطقه غرب انجام داد تا تمرکز دشمن در منطقه جنوب از میان برود.
بنابراین، هرگونه اقدام و تلاش در سایر مناطق در خدمت هدف کلی جنگ در منطقه جنوب طراحی و پیشبینی میشد تا این نتایج حاصل شود: زمان لازم در اختیار نیروی خودی قرار گیرد تا توانش افزایش یابد و به کیفیت آموزش افزوده شود؛ عملیات در منطقه غرب خطوط پدافند گستردهای را بر دشمن تحمیل خواهد کرد؛ فضای جنگ حفظ میشود و با کسب پیروزی در این عملیاتها مواضع سیاسی برتری برای ایران حاصل خواهد شد.
براساس یادداشت سردار غلامعلی رشید از جلسه مشترک ارتش و سپاه در قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در غرب، استراتژی کلی ایران در جنوب و غرب به شرح زیر اعلام شد:
۱- به بصره در مقایسه با سایر مناطق اولویت بیشتری داده شود.
۲- در منطقه جنوب امکان تصرف بصره وجود دارد.
۳- در منطقه جنوب امکان به زانو درآوردن دشمن بیشتر است و اگر در این وضعیت (با پیروزی ایران) جنگ متوقف شود به سود جمهوری اسلامی ایران است.
۴- انهدام نیروهای زبده و کیفی دشمن در جنوب بیشتر ممکن است.
استراتژی جدید در جلسه شورای عالی دفاع بررسی شد و سه ماه زمان برای سازماندهی و آمادگی نیروها در نظر گرفته شد. آقای هاشمی در این جلسه تاکید کرد که با توجه به وضعیت ما بهتر است خواستهها و شرایط خود را بر دشمن تحمیل کنیم و جنگ را به پایان برسانیم.
آقای هاشمی در خطبههای نماز جمعه تهران به وضعیت دشوار جنگ و سخنان امام خمینی مبنی بر حضور مردم در جنگ به عنوان واجب کفایی (۲) توجه میکند و بر نظر و اعلام سران سپاه و ارتش برای حضور جوانان در میدانهای جنگ چنین تاکید کرد: «روزهای حساس و سرنوشتساز آخرین حرکت مهم جنگ در پیش است». توضیحات آقای هاشمی مفهوم «تعیین سرنوشت جنگ» با عملیات سرنوشتساز را شکل داد.
پی نوشت :
۱- اختلافنظر ارتش و سپاه از مرحله سوم و چهارم عملیات رمضان تدریجا درباره موضوعات مختلف شروع شد و تا پایان جنگ ادامه داشت. حضور دائمی و تفکیک منطقه عملیاتی و ماموریت سپاه و ارتش با هدف مواضع دفاعی عراق در منطقه شرق بصره در عملیات رمضان به شکل مثلث بود. (روزشمار جنگ، جلد ۲۰، ص۲۳۱، ۴۰۴ و ۴۰۵).
۲- امام در پاسخ به استفتاء درباره کسانی که به تحصیل علوم انسانی اشتغال دارند یا در حال انجام وظیفه و خدمت به جمهوری اسلامی مشغولاند برای رفتن به جبهه فرمودند: «در حال حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسوول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد واجب است به جبهه بروند و بر هر کار دیگری مقدم است». آقای هاشمی در دفتر خاطرات خود مینویسد: «احمدآقا آمد و راجع به نظر اخیر امام که همه و دارندگان هر شغل موظفاند که برای رفتن به جبهه مراجعه کنند تا اینکه «من به الکفایه» تامین شود، صحبت شد. قرار شد این نظریه کمی تعدیل شود تا مسوولان مشاغل حساس نروند». (روزنامه جمهوری اسلامی، پس از بحران ۲۴/۳/۸۰، ص ۱۴، خاطرات شنبه ۱۵ آبان ۶۱)
منبع: همشهری
تصاویر زیبا و مرتبط با این مقاله
- تأمل و ژرف اندیشی در حوادث ۱۳ آبان
تأمل و ژرف اندیشی در حوادث ۱۳ آبان بیانات مقام معظم رهبری : [در روز سیزده آبان، روز ملی مبارزه با استکبار] جوانان ما و دانشجویان مسلمان پیرو خط امام – همان اسمی که خودشان آن را انتخاب کرده بودند و گویا بود و جهت را روشن می کرد – به سفارت آمریکا جمله کردند و آن [...] ... - جوانان از دیدگاه مقام معظم رهبری ۵
جوانان از دیدگاه مقام معظم رهبری جوان ها و بالاخص جوان های دانشجو باید فهم سیاسی داشته باشند حکومتی که می خواهد به دست مردم کارهای بزرگ را انجام بدهد، می خواهد نظام را بر دوش مردم وبا قدرت بی پایان مردم به سر منزل برساند، مردم را همه چیز نظام می داند، مگر مردم چنین [...] ... - ایرانیان و جنگ های دینی
ایرانیان و جنگ های دینی نویسنده:علی رضا بابایی تاریخ بشری ، سرشار از جنگ های خونین و صلح های ریشه دار است. جنگ و صلح، برای آدمیان پدیده ای غریب و نادر نیست؛ بلکه هماره بوده است و گویا همچنان خواهد بود. جهان بدون جنگ، بسیار دور از تصور آدمیان است؛ [...] ... - از کدامین سنخ؟
از کدامین سنخ؟ نویسنده:زینب اسلامی به یاد سردار رشید اسلام شهید دکتر مصطفی چمران ۱٫ آیا تمامی اتفاق به ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ هجری خورشیدی برمیگردد؟ به مکانی به نام دهلاویه؟ به یک ترکش خاص؟ یا به فردی که دکترای فیزیک پلاسما داشته است؟ یا به عارفی که از دنیا [...] ... - مکتب عشق
مکتب عشق دامن مى زند بر آتش جانـــم، حبیب است آنکـــه روز افزون نمـــاید درد من، آن خود طبیب است آنچه روح افزاست جام باده از دست نگار است نى مدرّس، نى مــربّى، نىحکیم و نى خطیب است سرّ عشقم، رمز دردم در خم گیسوى یار است کـــى به جمع حلقــه صوفىّ و اصحــاب صلیب است؟! [...] ... - کودکی امام در خمین چگونه می گذشت؟
کودکی امام در خمین چگونه می گذشت؟ چکیده: بازیها از خانه شروع شد، او علاقه زیادی به پرش ارتفاع داشت به همین دلیل یکی از سرگرمیهایش پریدن از ایوان بالاخانه به پایین بود. روح الله با بچه های هم سال فامیل و هم محله ای در این کار، مسابقه می [...] ... - فنون عشق
فنون عشق جامى بنوش و بر در میخانه شاد باش در یـاد آن فرشته که توفیق داد باش گــــر تیشــــــــهات نباشد تا کوه برکنى فرهــاد باش در غم دلدار و شاد باش رو حلقـــــــه غلامى رندان به گوش کن فرمــــــانرواى عالم کون و فساد باش در پیچ و تاب گیسوى ساقى ترانه ساز با جان [...] ... - امام راحل همیشه در کنار ماست
امام راحل همیشه در کنار ماست در کنار خاطرهى تلخ چهاردهم خرداد، این واقعیت شیرین در برابر چشم ماست که امام راحل، اگر نه به جسم، اما با فکر و راه و وصیت همیشهزندهى خود در کنار ماست و زنده است و به فضل و قدرت خدا، هیچ قدرتى نخواهد توانست این [...] ... - مواعظ گهربار
مواعظ گهربار رهنمودهایی از امام خمینی(رحمت الله علیه) به پرسنل نیروی انتظامی:شما امروز در رژیم اسلامی واقع هستید، یعنی رژیمی که اساسش بر این است که مردم با طبقات ارتشی و نظامی خودشان را از هم جدا ندانند. شما خودتان را از آنها بدانید، آنها هم خودشان را از شما [...] ... - جامعه مدنى از اندیشه تا رفتار
جامعه مدنى از اندیشه تا رفتار نویسنده: رضا اکبرى نورى چکیده: مفهوم «جامعه مدنى» با آنچه امروز در جامعه ما وجود دارد، فاصلهاى بنیادى دارد . براى اجراى اصلاحات باید با برنامهریزىهاى بلندمدت به تغییر زیرساختهاى معرفتى و روانشناختى جامعه پرداخت . در این میان، وظیفه اساسى دولت، اجراى برنامههاى کلان آموزشى و تربیتى، [...] ...
رهبری از نگاه قانون.سپاه و ولایتمدارى.چشم های نمناک.دریا و سراب.گلبانگ هایی از همرزمان سردار بدر- ۵.مکتب حقوقی اسلام.امام خمینی و ابداع در فقه و استنباط.روند پایان جنگ (۳).مؤلفه های کارآمدی حکومت از دیدگاه امام کاظم(علیه السلام).ستارگان آسمان.
مقالات روند پیشرفت تکنولوژی موبایل , کلیه ی مقالات روند تغیرات بارش در ایران , مقالات فلسفی / نقش زنان در روند فلسفه جامعه , تحقیق/روند اسلام پذیری ایرانیان در قرون وسطی , مقالات مرتبط با روند تحولات اقتصادی و صنعتی در ایران وجهان , بانک مقالات و پایان نامه , پایان نامه و مقالات فارسی , بانک مقالات پایان نامه , بانک مقالات پایان نامه , برترین مقالات پایان زندگی بشر ,